امام محمد تقی علیهالسلام، نهمین امام از امامان معصوم، فرزند امام علی بن موسی الرضا علیهالسلام و بانویی گرامی به نام سبیکه (یا خیزران)، در سال ۱۹۵ هجری قمری در مدینه دیده به جهان گشود. ایشان نخستین امامی است که در سن کودکی به مقام امامت رسید و پس از شهادت پدر بزرگوارش در سن هشت سالگی، عهدهدار رهبری امت شد. در زندگینامه امامان معصوم آمده است که امامت آن حضرت، آزمونی بزرگ برای جامعه شیعه بود که در آن، حجت الهی را در سیمای کودکی خردمند و الهی تجربه کردند. سیره و منش امام محمد تقی علیهالسلام، ترکیبی از هوش سرشار، دانش بینظیر، عبادت خالصانه و اخلاق الهی بود. با وجود سن کم، در مناظرات علمی با دانشمندان بزرگ عصر خود، بهویژه در دربار مأمون عباسی، پاسخهایی دقیق و ژرف ارائه میداد که موجب شگفتی همگان میشد. یکی از معروفترین این مناظرهها، گفتوگوی علمی امام با قاضی معروف بغداد، یحیی بن اکثم، است که بهروشنی مقام علمی امام را اثبات کرد و موجب افزایش جایگاه معنوی او در میان مردم گردید.
مأمون عباسی برای کنترل امام، دختر خود امالفضل را به عقد ایشان درآورد و او را به بغداد فراخواند، اما امام همچنان با تدبیر و وقار، از نفوذ سیاسی و فکری خلفای عباسی فاصله گرفت. ایشان همواره مردم را به تقوا، علم، صداقت و پیروی از مکتب اهلبیت دعوت میکرد و با رفتار کریمانهاش، بسیاری را به حقیقت دین جذب نمود. سرانجام، امام محمد تقی علیهالسلام در سال ۲۲۰ هجری قمری، در سن ۲۵ سالگی، به دستور معتصم عباسی و با دسیسه همسرش امالفضل، مسموم و به شهادت رسید. مرقد مطهرش در کاظمین، در کنار جدّ بزرگوارش امام موسی کاظم علیهالسلام قرار دارد و زیارتگاه مؤمنان است. زندگی کوتاه ولی پربار امام جواد علیهالسلام، نمونهای بیبدیل از امامت الهی، علم ربانی و مقاومت در برابر فریب و ظلم زمانه بود.
