امام حسن مجتبی علیهالسلام، دومین امام از دوازده امام معصوم و نخستین فرزند امام علی علیهالسلام و حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها است. ایشان در نیمه ماه رمضان سال سوم هجری در مدینه به دنیا آمد و در دامان پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآله پرورش یافت؛ چنانکه پیامبر بارها درباره او و برادرش امام حسین علیهالسلام فرمود: «الحسن والحسین سیدی شباب أهل الجنه». در زندگینامه امامان معصوم آمده است که امام حسن علیهالسلام در دوران کوتاه امامت خود با شرایط بسیار دشوار سیاسی و اجتماعی روبهرو بود، بهویژه پس از شهادت پدرش، زمانی که جامعه دچار اختلافات گسترده و نفوذ عناصر فرصتطلب شده بود. سیره و منش امام حسن علیهالسلام آینهای از صبر، عقلانیت، بزرگواری و دوراندیشی است. او برای حفظ اسلام و مصالح امت، صلح با معاویه را با شرایطی دشوار پذیرفت؛ صلحی که از سوی برخی ناآگاهان مورد انتقاد قرار گرفت، اما در واقع، راهبردی هوشمندانه برای حفظ اصول دین و جلوگیری از خونریزی بیشتر بود.
در رفتارهای فردی نیز، امام حسن نمونه کامل کرامت و بخشش بود؛ چنانکه بارها اموال خود را بین نیازمندان تقسیم کرد و در برابر بدیها با نیکی پاسخ داد. ایشان پس از ده سال امامت، در سال ۵۰ هجری به دست همسرش و با تحریک معاویه مسموم شد و به شهادت رسید. امام حسن علیهالسلام با زندگی سراسر عزت و فداکاریاش، الگویی ماندگار از ایمان، صلحطلبی آگاهانه و رهبری مسئولانه در تاریخ اسلام برجای گذاشت.
